Theo Điều 4 Thông tư 99/2025/TT-BTC, đơn vị tiền tệ mặc định sử dụng trong kế toán là Đồng Việt Nam (VND). Tuy nhiên, kể từ 01/01/2026, doanh nghiệp có hoạt động thu – chi chủ yếu bằng ngoại tệ được xem xét lựa chọn một loại ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xác định theo quy định.

🔍 Cách xác định đơn vị tiền tệ kế toán

Việc lựa chọn đơn vị tiền tệ kế toán cần dựa trên các yếu tố sau:

1. Nhóm yếu tố chính (quyết định):

• Đồng tiền ảnh hưởng chủ yếu đến giá bán hàng hóa, dịch vụ (thường là đồng tiền niêm yết và thanh toán với khách hàng).
• Đồng tiền tác động lớn đến chi phí sản xuất – kinh doanh, bao gồm chi phí nhân công, nguyên vật liệu và các chi phí vận hành khác.

2. Nhóm yếu tố bổ sung (khi chưa xác định rõ):

• Đồng tiền được sử dụng để huy động nguồn lực tài chính (phát hành công cụ nợ, công cụ vốn…).
• Đồng tiền thu được thường xuyên từ hoạt động kinh doanh và được doanh nghiệp sử dụng để tích trữ.

⚠️ Lưu ý quan trọng

• Doanh nghiệp không được tùy ý thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán, trừ khi có sự thay đổi lớn, mang tính trọng yếu trong hoạt động kinh doanh làm thay đổi bản chất các giao dịch.
• Trường hợp lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán, khi lập và công bố Báo cáo tài chính, doanh nghiệp vẫn phải quy đổi và trình bày bằng VND theo đúng phương pháp quy định.

👉 Tóm lại, VND vẫn là đơn vị tiền tệ kế toán mặc định. Doanh nghiệp chỉ được sử dụng ngoại tệ khi đáp ứng điều kiện cụ thể, và dù lựa chọn ngoại tệ, báo cáo tài chính công bố vẫn bắt buộc thể hiện bằng VND để đảm bảo tính thống nhất và tuân thủ quy định pháp luật.

4. Doanh nghiệp được chủ động xây dựng và thiết kế hệ thống kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động từ 01/01/2026

Theo Điều 9 Thông tư 99/2025/TT-BTC, kể từ ngày 01/01/2026, doanh nghiệp được trao quyền tự thiết kế và vận hành hệ thống kế toán riêng, thay cho việc bắt buộc áp dụng các mẫu biểu cứng như trước đây. Đây là bước chuyển quan trọng, giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong quản trị và phù hợp với đặc thù hoạt động.

📌 Về hệ thống chứng từ kế toán

• Doanh nghiệp có thể tham khảo bộ biểu mẫu tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư.
• Đồng thời, được phép chủ động điều chỉnh, bổ sung hoặc thiết kế mới chứng từ kế toán nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và thực tế vận hành.

⚠️ Nguyên tắc bắt buộc khi tự xây dựng

Các biểu mẫu kế toán do doanh nghiệp tự thiết kế phải đảm bảo:

• Tuân thủ quy định của Luật Kế toán
• Phản ánh trung thực, đầy đủ, kịp thời các nghiệp vụ phát sinh
• Đảm bảo tính minh bạch, dễ kiểm tra, đối chiếu và kiểm soát tài sản, nguồn vốn

📝 Trách nhiệm khi điều chỉnh hệ thống

Khi thực hiện sửa đổi hoặc bổ sung chứng từ, doanh nghiệp cần:

• Ban hành Quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương) làm căn cứ áp dụng
• Nêu rõ lý do, nội dung thay đổi
• Chịu trách nhiệm pháp lý đối với toàn bộ hệ thống đã điều chỉnh

👉 Quy định mới không chỉ gia tăng tính linh hoạt mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm và năng lực quản trị của doanh nghiệp trong công tác kế toán.

5. Thay thế Bảng cân đối kế toán bằng Báo cáo tình hình tài chính

Thông tư 99/2025/TT-BTC làm rõ mối quan hệ quyền hạn – trách nhiệm giữa doanh nghiệp và các đơn vị trực thuộc (chi nhánh, địa điểm kinh doanh, đơn vị phụ thuộc), đồng thời mở rộng cơ chế linh hoạt hơn so với quy định trước đây. Cụ thể:

• Phân cấp trong ghi nhận vốn: Doanh nghiệp có thể chủ động giao quyền cho đơn vị trực thuộc xác định khoản vốn được cấp là nợ phải trả hoặc vốn chủ sở hữu, phù hợp với mô hình quản trị và cơ chế kiểm soát nội bộ.
• Linh hoạt trong ghi nhận giao dịch nội bộ: Khi phát sinh luân chuyển nội bộ, đơn vị trực thuộc được lựa chọn ghi nhận hoặc không ghi nhận doanh thu và giá vốn, không phụ thuộc hoàn toàn vào việc xuất hóa đơn, miễn đảm bảo nguyên tắc trung thực và phù hợp với cách thức quản lý, lập báo cáo.
• Chủ động trong lập báo cáo tài chính riêng: Doanh nghiệp được quyền quyết định việc các đơn vị trực thuộc có cần lập báo cáo tài chính riêng hay không. Tuy nhiên, báo cáo tài chính hợp nhất hoặc báo cáo tổng hợp nộp cơ quan quản lý vẫn phải phản ánh đầy đủ toàn bộ số liệu của trụ sở chính và các đơn vị liên quan.
• Tăng tính linh hoạt, vẫn đảm bảo tuân thủ: Quy định mới tạo điều kiện cho doanh nghiệp đa chi nhánh, mô hình tập đoàn tối ưu tổ chức kế toán, đồng thời vẫn phải đảm bảo tính đầy đủ, chính xác khi hợp nhất và công bố báo cáo tài chính theo quy định.

👉 Đây là bước tiến giúp doanh nghiệp vừa linh hoạt trong vận hành, vừa duy trì tính minh bạch và tuân thủ trong quản lý tài chính – kế toán.