CẬP NHẬT 2026: Những khoản phụ cấp nào không tính thuế TNCN và không đóng BHXH?

Theo quy định hiện hành, một số khoản phụ cấp, trợ cấp và khoản thu nhập nhất định của người lao động không thuộc thu nhập chịu thuế TNCN. Cụ thể:

Các khoản không tính thuế TNCN từ tiền lương, tiền công

Căn cứ điểm c khoản 2 Điều 3 và Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, các khoản phụ cấp, trợ cấp và thu nhập được miễn hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN từ tiền lương, tiền công gồm:

Phụ cấp, trợ cấp theo chế độ ưu đãi người có công; phụ cấp quốc phòng, an ninh theo quy định pháp luật.
Phụ cấp độc hại, nguy hiểm áp dụng đối với ngành, nghề, công việc được thực hiện tại nơi làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định của pháp luật.
Phụ cấp, trợ cấp và sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả.
Các khoản trợ cấp liên quan đến bảo hiểm xã hội, bao gồm: trợ cấp khó khăn đột xuất; trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi; trợ cấp do suy giảm khả năng lao động; trợ cấp hưu trí một lần; trợ cấp tuất hàng tháng và các khoản trợ cấp khác theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm theo quy định.
Các khoản trợ cấp mang tính chất bảo trợ xã hội.
Các khoản phụ cấp, trợ cấp và thu nhập khác không mang tính chất tiền lương, tiền công theo quy định của Chính phủ.
Tiền lương làm việc ban đêm, tiền lương làm thêm giờ và tiền lương, tiền công được trả cho những ngày người lao động không nghỉ phép theo quy định pháp luật.
Thu nhập từ tiền lương, tiền công của thuyền viên là người Việt Nam làm việc cho các hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế.
Thu nhập của cá nhân là chủ tàu, người có quyền sử dụng tàu và người làm việc trên tàu phát sinh từ hoạt động cung cấp hàng hóa, dịch vụ trực tiếp phục vụ hoạt động khai thác, đánh bắt thủy sản xa bờ.
Thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh khi thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Thu nhập từ tiền lương, tiền công của một số đối tượng đặc thù, gồm:
- Chuyên gia nước ngoài làm việc tại chương trình, dự án được tài trợ bằng nguồn vốn ODA không hoàn lại;
- Chuyên gia nước ngoài làm việc tại chương trình, dự án do tổ chức phi chính phủ nước ngoài tài trợ tại Việt Nam;
- Cá nhân là người Việt Nam làm việc tại cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế thuộc Hệ thống Liên hợp quốc tại Việt Nam;
- Cá nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.
Thu nhập của cá nhân là chủ doanh nghiệp tư nhân hoặc chủ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên sau khi doanh nghiệp đã thực hiện nghĩa vụ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.

Lưu ý

Việc một khoản phụ cấp, trợ cấp không tính thuế TNCN không đồng nghĩa với việc khoản đó đương nhiên không tính đóng BHXH. Thuế TNCN và BHXH được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật khác nhau, do đó cần xác định riêng đối với từng khoản thu nhập và từng trường hợp cụ thể.

Các trường hợp được miễn, giảm thuế TNCN có thời hạn đối với tiền lương, tiền công

Căn cứ Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, một số khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công được áp dụng chính sách miễn hoặc giảm thuế trong thời hạn nhất định, cụ thể:

1. Trường hợp được giảm thuế do hoàn cảnh đặc biệt

Người nộp thuế gặp thiệt hại hoặc khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, dẫn đến ảnh hưởng đến khả năng thực hiện nghĩa vụ thuế, sẽ được xem xét giảm số thuế phải nộp tương ứng với mức độ thiệt hại. Mức giảm không vượt quá số thuế mà người đó phải nộp.

2. Miễn thuế trong 05 năm đối với nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao

Thu nhập từ tiền lương, tiền công của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao được miễn thuế TNCN trong thời gian 05 năm, nếu thuộc một trong các nhóm hoạt động sau:

Làm việc tại các dự án phát triển và hoạt động công nghiệp công nghệ số trong khu công nghệ số tập trung;
Tham gia các dự án nghiên cứu, phát triển và sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, chip bán dẫn hoặc hệ thống trí tuệ nhân tạo;
Tham gia hoạt động đào tạo, phát triển nguồn nhân lực công nghiệp công nghệ số.

3. Miễn thuế trong 05 năm đối với nhân lực công nghệ cao

Cá nhân là nhân lực công nghệ cao thực hiện hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ cao hoặc công nghệ chiến lược thuộc danh mục được ưu tiên đầu tư phát triển theo quy định pháp luật sẽ được miễn thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công trong thời hạn 05 năm.

Chính sách này cũng áp dụng đối với các hoạt động liên quan đến công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược thuộc danh mục được pháp luật về công nghệ cao quy định.

Các khoản tiền không tính đóng BHXH bắt buộc

Căn cứ khoản 1 Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP và hướng dẫn tại Công văn 1198/CTL&BHXH-BHXH 2025, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được xác định cụ thể, trả thường xuyên, ổn định theo hợp đồng lao động.

Theo đó, không tính đóng BHXH bắt buộc đối với các khoản phụ cấp, khoản bổ sung có tính chất phụ thuộc hoặc biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc và chất lượng công việc của người lao động.

Ngoài ra, các chế độ, phúc lợi ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động cũng không phải tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, gồm:

Tiền thưởng theo kết quả sản xuất, kinh doanh hoặc mức độ hoàn thành công việc;
Tiền thưởng sáng kiến;
Tiền ăn giữa ca;
Hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại, nhà ở;
Hỗ trợ tiền giữ trẻ, nuôi con nhỏ;
Hỗ trợ khi người lao động có thân nhân qua đời, có người thân kết hôn hoặc nhân dịp sinh nhật;
Trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
Các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động.

Lưu ý

Việc xác định một khoản có phải đóng BHXH hay không cần căn cứ vào bản chất khoản tiền, cách thỏa thuận và cách thể hiện trong hợp đồng lao động, không chỉ dựa vào tên gọi của khoản phụ cấp hoặc hỗ trợ.