Người phụ thuộc là gì?
Người phụ thuộc là cá nhân mà người nộp thuế có trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng. Việc đăng ký người phụ thuộc là căn cứ để người nộp thuế được hưởng giảm trừ gia cảnh khi xác định thu nhập tính thuế TNCN.
Theo Khoản 1 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, giảm trừ gia cảnh là khoản được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú.
Những ai được xác định là người phụ thuộc?
Theo Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, người phụ thuộc gồm các nhóm sau:
1. Con dưới 18 tuổi
Bao gồm con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ hoặc chồng.
2. Con từ đủ 18 tuổi trở lên, nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Mất năng lực hành vi dân sự;
- Là người khuyết tật;
- Không có khả năng lao động.
📌 Đây là nhóm đối tượng được bổ sung so với quy định trước đây.
3. Con đang học tập
Con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc từ 18 tuổi trở lên đang học phổ thông, kể cả thời gian chờ kết quả thi lớp 12 từ tháng 6 đến tháng 9, với điều kiện không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 3 triệu đồng/tháng từ 01/07/2026.
4. Vợ hoặc chồng; cha, mẹ của người nộp thuế
Bao gồm cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế và cha mẹ vợ/chồng theo quy định.
5. Cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng, gồm:
- Anh, chị, em ruột;
- Ông, bà nội; ông, bà ngoại;
- Cô, dì, cậu, chú, bác ruột;
- Cháu ruột;
- Người khác mà người nộp thuế có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng theo pháp luật.
⚠️ Lưu ý quan trọng
Đối với nhóm “cá nhân khác không nơi nương tựa”, người phụ thuộc phải đang sống cùng người nộp thuế và người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình và pháp luật có liên quan.
👉 Như vậy, không phải tất cả người phụ thuộc đều bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế. Điều kiện này chủ yếu áp dụng đối với nhóm cá nhân không nơi nương tựa nêu tại mục 5.
Mức thu nhập tối đa của người phụ thuộc năm 2026
Theo Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, từ ngày 01/07/2026, mức thu nhập bình quân tháng trong năm của người phụ thuộc được xác định không quá 3 triệu đồng/tháng.
Trước đây, theo khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC, mức thu nhập bình quân tháng trong năm của người phụ thuộc không vượt quá 1 triệu đồng/tháng.
👉 Như vậy, ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc đã được nâng từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng kể từ ngày 01/07/2026.
Lưu ý: Thông tư 87/2026/TT-BTC có hiệu lực từ 01/07/2026; các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Giải đáp một số vấn đề về người phụ thuộc
1. Người phụ thuộc có bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế?
Không phải tất cả người phụ thuộc đều phải đáp ứng điều kiện này.
Theo điểm đ khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, yêu cầu người phụ thuộc sống cùng người nộp thuế chỉ áp dụng đối với nhóm cá nhân không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng, gồm:
- Anh, chị, em ruột;
- Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
- Cô, dì, cậu, chú, bác ruột;
- Cháu ruột;
- Các cá nhân khác mà người nộp thuế có trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định pháp luật.
Đồng thời, người nộp thuế phải có nghĩa vụ nuôi dưỡng các đối tượng này theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình và các quy định pháp luật có liên quan.
👉 Kết luận: Điều kiện “sống cùng người nộp thuế” chỉ áp dụng đối với nhóm người phụ thuộc nêu trên, không áp dụng chung cho mọi trường hợp.
2. Người phụ thuộc đã đăng ký trước 01/07/2026 có phải bổ sung hồ sơ khi quyết toán thuế năm 2026?
Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính/Thuế cơ sở 16 TP. Hồ Chí Minh, nếu người nộp thuế đã đăng ký người phụ thuộc trước ngày 01/07/2026 thuộc nhóm đối tượng phải đáp ứng điều kiện theo quy định mới thì khi quyết toán thuế năm 2026 cần rà soát lại điều kiện thực tế của người phụ thuộc.
Trường hợp hồ sơ đã đăng ký chưa có đầy đủ giấy tờ chứng minh điều kiện, người nộp thuế cần:
- Bổ sung, hoàn thiện hồ sơ đăng ký người phụ thuộc;
- Cung cấp giấy tờ, tài liệu hợp pháp chứng minh người phụ thuộc đáp ứng điều kiện, đặc biệt trong trường hợp cần chứng minh việc đang sống cùng người nộp thuế;
- Chủ động rà soát hồ sơ trước khi thực hiện quyết toán thuế TNCN năm 2026.
Nếu hồ sơ, tài liệu cung cấp chưa đủ căn cứ xác định điều kiện người phụ thuộc, cơ quan thuế sẽ căn cứ hồ sơ thực tế và quy định pháp luật liên quan để xem xét, hướng dẫn người nộp thuế thực hiện.
📌 Tóm lại
Từ 01/07/2026:
🔹 Ngưỡng thu nhập của NPT: ≤ 3 triệu đồng/tháng.
🔹 Không phải mọi NPT đều phải sống cùng NNT.
🔹 Nhóm NPT là cá nhân không nơi nương tựa thuộc diện quy định phải đáp ứng điều kiện sống cùng NNT.
🔹 NPT đã đăng ký trước 01/07/2026 cần rà soát và bổ sung hồ sơ nếu chưa đủ căn cứ chứng minh điều kiện.
